Kluczowe wyzwania branży

Zgodnie z nowelizacją rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki, od dnia
3 marca 2026 roku urządzenia chłodnicze służące do przechowywania produktów leczniczych, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, surowców farmaceutycznych i wyrobów medycznych będą musiały spełniać następujące wymogi:

1. wyposażenie w mechanizm umożliwiający odczyt wartości minimalnych i maksymalnych temperatury pomiędzy kolejnymi pomiarami
2. posiadanie aktualnego świadectwa wzorcowania

Ważne: Ministerstwo zrezygnowało z wymogu całodobowego monitorowania temperatury i wilgotności w pomieszczeniach apteki oraz wilgotności w urządzeniach chłodniczych. Apteki dysponujące bardziej zaawansowanymi systemami monitoringu nie będą musiały ich wymieniać.

Wyzwania operacyjne

Projekt monitorowania w aptekach musiał sprostać trzem głównym wyzwaniom operacyjnym: zapewnienie powtarzalnej jakości pomiarów, bezobsługowość oraz nieprzerwana praca urządzeń bez względu na warunki zewnętrzne (przerwy w dostawie prądu czy sieci).

Kluczowym aspektem integracji systemu IoT w aptekach jest zapewnienie precyzji pomiarów w długim okresie. W tym celu wykorzystaliśmy certyfikowane czujniki laboratoryjne (PN-EN ISO/IEC 17025:2018 z zakresem pomiaru od -20°C), które gwarantują powtarzalność wyników nawet przy częstych zmianach warunków otoczenia, takich jak wahania temperatury czy wilgotności.

Drugim wyzwaniem była autonomia urządzeń. Aby zminimalizować konieczność interwencji personelu, opracowano mechanizmy optymalizacji energetycznej – czujniki działają w trybie niskiego poboru mocy, a konstrukcja modułów pozwala na bezproblemową wymianę baterii o żywotności sięgającej nawet 24 miesięcy.

Nie mniej istotna jest nieprzerwana praca systemu. Aby zapewnić ciągłość monitorowania pomimo grubych ścian (utrudniających transmisję sygnału), zastosowano protokół LoRa – technologię radiową o niskim poborze mocy i wysokim zasięgu. W przypadku awarii sieci czujniki tymczasowo przechowują odczyty w pamięci lokalnej, a po przywróceniu połączenia natychmiast wysyłają zebrane informacje do bramki centralnej. Całość uzupełnia zasilanie awaryjne bramki, które utrzymuje jej działanie nawet podczas przerw w dostawie prądu.

Wdrożenie

Integracja rozwiązania w aptece opiera się na montażu jednej bramki centralnej oraz umieszczeniu bezprzewodowych czujników w wyznaczonych pomieszczeniach i lodówkach. Bramka komunikuje się z czujnikami poprzez protokół LoRa, który – dzięki wysokiemu zasięgowi i odporności na tłumienie sygnału przez grube ściany – umożliwia obsługę nawet kilkudziesięciu urządzeń w rozległych przestrzeniach przy użyciu jednego modułu. Eliminuje to konieczność instalacji dodatkowych bramek (wymaganych np. w przypadku technologii Bluetooth), co znacząco upraszcza proces wdrożenia i redukuje koszty infrastruktury.

Bramka może działać w oparciu o łączność LAN, Wi-Fi lub GSM, dobieraną w zależności od dostępnej infrastruktury apteki. Czujniki, zasilane bateriami o żywotności do 2 lat, nie wymagają okablowania – ze względu na mały rozmiar w lodówkach montowane są dyskretnie, bez zajmowania przestrzeni przeznaczonej na leki. Ich stan baterii jest na bieżąco monitorowany: użytkownik może sprawdzić go w panelu webowym lub aplikacji, a system automatycznie wysyła powiadomienia przy niskim poziomie naładowania. Dzięki minimalistycznej konstrukcji urządzenia integrują się z otoczeniem, nie zakłócając codziennej pracy apteki.

Raportowanie i obsługa

System zapewnia natychmiastową reakcję na anomalie – w przypadku przekroczenia dopuszczalnych wartości temperatury lub wilgotności personel apteki otrzymuje powiadomienia SMS,e-mail lub push w czasie rzeczywistym. Mechanizm działa niezależnie od pory dnia, minimalizując ryzyko uszkodzenia wrażliwych leków.

Aktualne parametry środowiskowe można monitorować zdalnie przez całą dobę za pośrednictwem aplikacji mobilnej lub panelu webowego. Interfejs umożliwia m.in. filtrowanie danych według pomieszczeń, generowanie wykresów trendów oraz eksport surowych pomiarów przez interfejs API.

Wszystkie dane są automatycznie przetwarzane na raporty zgodne z wymogami inspekcji farmaceutycznych. Dokumenty w formatach PDF i CSV zawierają m.in. historię pomiarów, potwierdzenia alarmów oraz metadane urządzeń, co eliminuje konieczność ręcznego przygotowywania dokumentacji.

Kluczową zaletą rozwiązania jest całkowita bezobsługowość – system działa w pełni autonomicznie, bez konieczności kalibracji czujników, aktualizacji oprogramowania czy innych interwencji ze strony personelu apteki.